Razvijanje tehnologije i eksperimentalne proizvodnje sadnica lincure

za potrebe širenja gajenja ove biljne vrste u planinskom regionu Srbije

Višegodišnja istraživanja prirodnih staništa lekovitog i aromatičnog bilja (LAB) ukazala su da je pored redovnih promena u biljnom svetu, usled nekontrolisane eksploatacije došlo i do dastičnih smanjenja, pa čak i nestanka pojedinih biljnih vrsta na nekim lokalitetima, što je nametnulo potrebu njihove zaštite. Uz napomenu da na svetskom tržištu svakodnevno raste potražnja za biljnim sirovinama, orijentacija na plantažnu proizvodnju najugroženijih i farmakološki najvrednijih LAB vrsta, nameće se kao imperativ.

S tim u vezi, jednu od prioritetnijih biljnih vrsta predstavlja, širom sveta zaštićena, Gentiana lutea (lincura). Kako je njen opstanak na prirodnim staništima ozbiljno ugrožen, poslednjih godina sve zemlje Evrope su potpuno zabranile sakupljanje iz prirode, što je dovelo do poremećaja na tržištu i do hroničnog nedostatka ove sirovine u celom svetu.

Dobijanje sirovine Gentiane radix od gajene lincure od strateškog je značaja za našu zemlju obzirom da smo na svetskom tržištu tradicionalno bili prisutni kao njeni izvoznici. Orijentacijom na plantažnu proizvodnju ove biljne vrste pored zaštite prirodnog resursa mogli bi u celini zadovoljiti domaće potrebe za ovom biljnom sirovinom i zadržati mesto ozbiljnog izvoznika na zapadnoevropskom tržištu.

Polazeći od takvog stanovišta, započeta je višegodišnja saradnja između Instituta za proučavanje lekovitog bilja »Dr J. Pančić« i Nacionalnog parka Tara na programu uspostavljanja i razvijanja proizvodnje sadnica lincure kao i eksperimentalne proizvodnje ove biljne vrste za potrebe širenja njenog gajenja u planinskom regionu Srbije a koja se odvija u autentičnim ekološkim uslovima prirodnog staništa, na lokalitetu rasadnik »Kaluđerske bare«, u sklopu Nacionalnog parka »Tara«. Ova saradnja se odvijala kroz više faza i aktivnosti vezanih za sledeće naučno-istraživačke projekte koje su finansirala resorna Ministarstva: Ministarstva nauke i zaštite životne sredine “Farmakognozijske karte područja Nacionalnog parka „Tara“ i Valjevskog okruga, gajenje i prerada lekovitog i aromatičnog bilja” (2002-2004.), Nacionalni projekat Ministarstva nauke i zaštite životne sredine »Standardizovani tečni ekstrakt korena gajene lincure (Extractum Gentianae) i cveta gejene arnike (Extractum Arnicae) za primenu u farmaceutskoj i prehrambenoj i kozmetičkoj industriji« (2005-2008), kao i projekat Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede R. Srbije »Formiranje kolekcije planinskih retkih i ugroženih lekovitih biljnih vrsta i umnožavanje lincure«, (2006). Korisnik rezultata pomenutih naučnih istraživanja sprovedenih od strane istraživača Instituta Nacionalni Park „Tara“ iz Bajine Bašte.

Tokom višegodišnjeg rada istraživača Instituta za proučavanje lekovitog bilja »Dr J. Pančić« i radnika iz rasadnika »Kaluđerske bare« (N.P.«Tara«), razvijena je i zaživela u praksi tehnologija proizvodnje sadnica lincure, koja inače predstavlja kritičnu fazu u proizvodnji ove lekovite biljne vrste. Takođe je zasnovano i nekoliko eksperimentalnih plantaža lincure na 3 različita planinska lokaliteta u Srbiji (lokalitet „Kaluđerske bare“ - Tara, Suvobor i Kopaonik).

Setva semena lincure dobijenog iz eksperimentalne plantaže na lokalitetu rasadnik „Kaluđerske bare“, obavljena je na ovom lokalitetu u jesen 2006. godine, pri čemu se očekuje proizvodnja više desetina hiljada sadnica koje će biti spremne za dalju distribuciju i rasađivanje u planinskom regionu Srbije, na jesen 2007. godine.