Planina Tara, uskoro, dobija dva “turistička sela”, a jedno je, pored manastira Rača – srednjevekovno

ODMOR U – SREDNJEM VEKU

Na obalama Rače, u Nacionalnom parku Tara, nakon arheoloških iskopavanja – sledi rekonstrukcija srednjevekovnog naselja. U središtu – crkva Svetog Đorđa, gde se Arsenije Čarnojević poslednji put pomolio i – poveo Srbe u seobu. Sa druge strane Tare, Emir Kusturica, nakon Drvengrada, već sagradio – novo “drveno selo”.

ŽELITE li da deo godišnjeg odmora provedete u srednjem veku? U drvenim kućama, pokrivenim slamom ili paprati? Da vidite čime su i kako srpski monasi prepisivali Svete knjige? Da duši leka nađete u crkvi u kojoj se, poslednji put pred veliku seobu, pomolio Arsenije Čarnojević, a telu melema – u vodi čudesnog vrela Lađevca?

Da okusite pogaču iz furune pored manastirskog mlina? Da obedujete pored ognjišta, sedeći na tronošci pored sinije, pijete iz pehara?!...

Ništa od ovog – Srbija danas nije u prilici da ponudi, a i Srbija i svet - željni su takvog sadržaja, takvih destinacija koje, kao vremeplov, iz sumorne današnjice vraćaju u neka vremena koja su, barem u maštanjima, romantična i, nekako, bolja i utešnija od današnjice.

Ali, Srbija će, uskoro, pred svet izaći i sa takvom “nacionalnom ponudom” i to u – Nacionalnom parku Tara! Na obali Rače, Drinine pritoke, dva kilometra uzvodno od manastira, u kanjonu, tačno tamo gde su Srbi i monasi Rače do pre tri veka živeli...

- Arheolozi su već otkopali temelje Crkve Svetog Đorđa, manastirskog skita, pored kojih se nalazi monaško groblje, sa spomenicima koje je mahovina u potpunosti prekrila. – kaže Dušan Milovanović, direktor Nacionalnog parka Tara. – Dalja iskopavanja i istraživanja organizovaćemo u saradnji sa Republičkim zavodom za zaštitu spomenika kulture i Regionalnim zavodom iz Kraljeva. Izabraćemo mentora arheoloških istraživanja u kojima će, po javnom pozivu, moći da učestvuju zainteresovani arheolozi, istoričari umetnosti, etnolozi, arhitekte, studenti… Formiraćemo arheološku koloniju i stručnjacima obezbediti sve uslove za rad – kako bi bili u prilici da pripreme kvalitetnu osnovu za rekonstrukciju građevina i naselja što vernijih onim iz 17.veka…

Do arheološkog nalazišta i budućeg srednjevekovnog sela već je, levom obalom Rače, izgrađen i većim delom asvaltiran put, a na desnoj – uređena je dva kilometra duga pešačka staza.

Do maja, uz pomoć Nacionalnog parka biće obnovljene postojeće strugara i vodenica, kao i još jedan most, koji će se nalaziti u sastavu budućeg sela. – napominje Milovanović. – Predstoji postavljanje putokaza koji će posetioce upućivati ka Lađevcu, ali i nešto udaljenijoj pećini u kojoj su pred Turcima skrivane knjige i druge dragocenosti. Tom stazom, kanjonom Rače, stiže se na Kaluđerske Bare…

Preko Kaluđerskih Bara – do Rače i budućeg srednjevekovnog sela – već je, sa druge strane planine Tare, stigao – Emir Kusturica. Došao je da lično vidi vrelo i izuzetno lep, pedesetak metara širok vodopad, zbog snimanja jedne scene za svoj novi film:

- Ovo je, bez dileme, najlepši prizor koji sam video od mog dolaska na Taru! – nije oklevao da saopšti domaćinima iz Nacionalnog parka i igumanu Rače, kao i odluku da u svom filmu ovekoveči prirodni i arheološki dragulj. I više od toga: moguće je – sagradiće i jednu “filmsku vodenicu”, kao doprinos budućem selu sa kojim, kada bude završeno, namerava da uspostavi “direktnu vezu” – novim putem od njegovog Mećavnika do Mitrovca, pa postojećim prema Rači: da posetiocima Drvengrada, a njih je samo prošle godine bilo 120 hiljada, ponudi uživanje u još jednom, starijem selu… Na tom putu – posetioce čeka još jedno, za Kustin novi film već sagrađeno “drveno selo”, sa crkvom, školom i još dvadesetak građevina…

Radoje Andrić

NOVOSTI

UŽICE

OBNOVIĆE I – PREPISIVAČE

Manastir Rača nekada je imao tri stotine kaluđera, a danas – samo tri! Obnovom crkve, skriptorijuma, i izgradnjom sela sa kovačnicom, drvodeljskom radionicom, krčmama, vodenicama i građevinski autentičnim kućama i kolibama – uprava Nacionalnog parka i manastir nameravaju i da vrate život u kanjon Rače: - Učinićemo sve da ponovo aktiviramo Račansku prepisivačku školu! - najavljuje Milovanović. – U našim manastirima postoje kaluđeri koji i danas prepisuju Svete knjige. Verujem da će se rado odazvati pozivu da to čine pored Rače, tamo gde su to njihova davna sabraća činila.

NAJZAPADNIJI MANASTIR

O Velikoj seobi Srba, a za koju se po mnogo osnova pretpostavlja da je “krenula” iz Rače – kao najzapadnijeg srpskog manastira, istoričar dr Stevan Ignjić, piše: - U nepreglednoj bujici stradalnika i ojađenika, koje je predvodio patrijarh Arsenije Čarnojević, bio je i narod iz Sokolske nahije, iz krajeva oko Drine. Među njima nalazili su se i kaluđeri manastira Rače. Kretali su se prema nepoznatim krajevima, novim vidicima, znali su da ih očekuje sudbinsko trpljenje. Na dugom i teškom putu, iznemogli i klonuli, monasi su zajedno s narodom, pred neprolaznošću onoga u šta su verovali i čemu su se molili i služili, nosili crkvene stvari, knjige, rukopise, krstove, svete sasude, mošti srpskih svetitelja...